Bezuinigingen op fietsparkeren in Oosterhout (Van der Zanden)

Voorzitter, de raadsnota “Beheer op afstand fietsenstallingen” is een nota die de financiële problemen die er nu zijn rondom het parkeerfonds op moet gaan lossen. Het is echter een nota die weer allerlei nieuwe problemen gaat veroorzaken en daardoor dus geen oplossing is.

1. Beheer fietsenstallingen door MidZuid

Het voorstel in deze nota is dat MidZuid niet meer het beheer van de fietsenstallingen in het Oosterhoutse centrum zal doen. Dit leverde MidZuid tussen de 3 tot 4 FTE aan werk op. Werk dat gedaan wordt door mensen met een WSW-indicatie. MidZuid is zoals bekend de sociale werkvoorziening van onder andere de gemeente Oosterhout. In een tijd dat MidZuid het moeilijk heeft door de corona situatie, individuele detacheringen bij bedrijven nauwelijks meer mogelijk zijn en bedrijven ook minder opdrachten bij MidZuid wegzetten, gaan we als gemeente Oosterhout ook nog eens werkgelegenheid weghalen bij MidZuid. GroenLinks vindt dit een buitengewoon slecht signaal. En uiteindelijk komt het financieel gewoon weer ergens anders terecht in de begroting van de gemeente. Deze mensen zijn en blijven immers in dienst van MidZuid.

2. Toegankelijkheid fietsenstalling

Het beheer door MidZuid wordt dus ingeruild door beheer op afstand. En dat zorgt meteen voor het volgende probleem, de toegankelijkheid van de fietsenstalling op de Markt. De beheerder die nu nog kan helpen bij het naar beneden en naar boven brengen van de fietsen is dan niet meer aanwezig. Dat betekent dus dat hier een oplossing voor gevonden moet worden. Die oplossing wordt gevonden door het aanleggen van het systeem Velocomfort. In het bijgevoegde onderzoek bij deze raadsnota lezen wij over dit systeem het volgende: “Minder geschikt voor mensen met een beperking: enige krachtsinspanning blijft nodig en gebruikers moeten via de trap hun fiets in een bepaald tempo meelopen en daarbij in balans blijven. Daardoor is de toegevoegde waarde van dit systeem voor mensen met een beperking zeer beperkt”. Dit met de toevoeging dat het ook meer moeite kost voor linkshandige mensen dan voor rechtshandige mensen om van dit systeem gebruik te maken. Ook het KOO (Klankbord Ongehinderd Oosterhout), de Fietsersbond en het Ouderen Platform Oosterhout zijn overduidelijk negatief. Doe het niet, want het lost niets op. Toch stelt het College voor om nu €65.000 uit te geven aan iets waarvan het eigen onderzoek van de gemeente al zegt dat het eigenlijk niet werkt.

3. Openbare toiletten fietsenstalling Markt

Verder heeft KOO ook nog het advies gegeven om de twee huidige toiletten in de fietsenkelder op de Markt openbaar te maken. Een van de redenen voor het college om dat niet te doen is omdat er op korte afstand al openbare toiletten aanwezig zijn. Er wordt dan verwezen naar de centrale ruimte in de parkeergarage Basiliek en de toiletten in de Bussel. Wij snappen die verwijzing niet. De parkeergarage Basiliek is alleen toegankelijk met een parkeerkaartje, dus daar kun je niet binnen als je met de fiets bent. En Theater de Bussel is niet altijd geopend.

Voorzitter, ook vanavond zien we weer dat de parkeergarage in het Santrijngebied een blok aan het been blijft van de gemeente Oosterhout. Het parkeerbeleid van de gemeente Oosterhout heeft niet meer als doel om het parkeren in welke vorm dan ook, zo goed mogelijk te regelen. Het enige doel is om het parkeerbeleid zo vorm te geven dat de parkeergarage in het Santrijngebied betaald kan blijven worden. En dat leidt tot dit soort raadsnota’s. Een raadsnota waar niet gekeken wordt naar wat de beste voorzieningen voor fietsers in de binnenstad zijn. Een raadsnota die misschien een boekhoudkundige oplossing geeft voor het tekort op het parkeerfonds maar verder alleen maar nieuwe problemen veroorzaakt.

Programma van Eisen nieuw Stadhuis (Van der Zanden)

Voorzitter, deze bijdrage m.b.t. het nieuwe stadhuis wil ik beginnen met afsluiting van mijn bijdrage in de raadsvergadering van 21 april 2020.

Als laatste wil ik toch nog even ingaan op de financiële onderbouwing. Wanneer dit College met concretere plannen gaat komen, dient duidelijk te zijn hoe dit betaald gaat worden. Wij zijn geen partij en dat hebben we in het verleden ook laten zien, die instemt met plannen die financieel gezien een luchtkasteel zijn. Dat betekent dus duidelijkheid over de kosten van de bouw van het nieuwe gemeentehuis en ook duidelijkheid over de mogelijkheden om de kosten van het nieuwe gemeentehuis voor een deel te financieren uit woningbouw met behoud van het groene karakter van het Slotjesveld. GroenLinks gaat dan ook met deze nota akkoord, maar dat betekent niet dat we een blanco cheque afgeven.

In de bijdrage van vandaag zal ik dan ook vooral ingaan op de financiële onderbouwing van de nu voorliggende plannen.

In maart 2019 is er een scenario analyse gemaakt. Nieuwbouw zou een investering van 22 miljoen euro kosten met gemiddelde jaarlijkse kosten van 1,6 miljoen euro per jaar. Bij renovatie zou de investering slechts 19 miljoen euro kosten maar zouden de gemiddelde jaarlijkse kosten ongeveer 1,7 miljoen euro per jaar zijn. Op basis van deze financiële gegevens is toen in april 2020 de keuze voor nieuwbouw gemaakt. Bij ongeveer gelijke kosten van nieuwbouw en renovatie een volstrekt logische keuze. In de raadsvergadering van april 2020 heeft de gemeenteraad ook nog allerlei suggesties gedaan aan het college. De enige reactie van de wethouder was toen: “we nemen het mee”. Om duidelijk te krijgen wat er nu eigenlijk allemaal meegenomen zou worden, is er toen nog een aparte brief naar de gemeenteraad verstuurd.

Op de informatieavond van 1 september komt dan ineens een heel ander financieel plaatje op tafel. Nieuwbouw kost nu 8 miljoen euro meer. Dus geen 22 miljoen maar 30 miljoen euro. En voor een parkeerkelder komt er ook nog eens 8 miljoen euro bij. In totaal 16 miljoen euro aan kosten, die in april 2020 nog niet duidelijk waren. Tijdens de informatieavond van 1 september kwam er geen duidelijkheid over de redenen van dit grote verschil. Een schriftelijke vraag over dit onderwerp van GroenLinks zorgt vervolgens ook niet voor veel extra duidelijkheid. Duurzaamheid zorgt voor een hogere investering van 4,6 miljoen euro. 50 extra parkeerplaatsen leidt tot een extra investering van ongeveer 2 miljoen euro. De onderbouwing van beide bedrag is uiterst beknopt. Voor de rest wordt niet duidelijk waardoor het grote verschil in kosten nu te verklaren is. Het college had er ook voor kunnen kiezen om de beantwoording van deze vraag vertrouwelijk te doen wanneer in het openbaar antwoorden de positie van de gemeente zou schaden.

Voorzitter, van belang is dus dat vooral de financiële beheersing van een dergelijk project op orde is. Wat we nu zien is dat de kosten van het nieuwe stadhuis in een half jaar tijd ineens met 8 miljoen euro zijn gestegen zonder dat hiervoor een duidelijke verklaring gegeven kan worden. En gaat het hierbij blijven? Het dreigt financieel al uit de rails te lopen voordat we nog maar begonnen zijn met het project. Regie op de kosten lijkt volledig te ontbreken, verschillen kunnen niet verklaard worden en worden vervolgens maar een beetje weggestopt in presentaties voor de gemeenteraad.  En dan gaan we ook nog een parkeerkelder onder het gemeentehuis bouwen. We hebben een keer eerder een parkeerkelder gebouwd als gemeente (Santrijngebied) en daar plukken we nu in financieel opzicht nog steeds de wrange vruchten van.

Laat ik nog een voorbeeld geven naar aanleiding van een schriftelijke vraag van de VVD over het feit dat de losse inrichting niet is opgenomen in het investeringsbudget. Het college antwoord dan dat de losse inrichting zo veel mogelijk hergebruikt gaat worden vanuit de bestaande huisvesting. Ik durf hier wel een voorspelling te doen. Als het nieuwe gemeentehuis dadelijk gebouwd is, dan zal er ongetwijfeld nog wel een voorstel naar de raad komen in de trant van “nu we een nieuw gemeentehuis hebben, willen we daarin geen allegaartje van meubels meer hebben, dat gaat toch nog wat extra kosten”

Voorzitter, ik kom tot een afronding. GroenLinks trekt hier aan de rem. Wij staan nog steeds achter het principe van een nieuw gemeentehuis. Maar het moet wel betaalbaar zijn, we moeten de kosten in de hand hebben en we moeten ons realiseren dat de wereld vanwege corona toch echt veranderd is. We kunnen niet op het ene moment beknibbelen op allerlei kleine kostenposten (denk aan het niet meer verstrekken van standaard scootmobielen) en op grote posten allerlei overschrijdingen toestaan. En hierbij verwijzen wij ook nog maar eens naar de discussie over de fietsenstalling. De fractie van het GBV werd hier streng ondervraagt door de heer Koenen van Gemeentebelangen waar ze de €250.000 vandaan wilde halen voor een lift bij de fietsenkelder van de Markt. En dit terwijl een bedrag van €8 miljoen euro voor het gemeentehuis zonder een volledige onderbouwing voor de fractie van GB geen probleem zijn. GroenLinks zal dan ook een amendement indienen waarin wij vragen om een second opinion op het moment dat duidelijk welk bedrag uitgegeven moet gaan worden voor een nieuw stadhuis. Op deze manier ontstaat dan duidelijkheid over de noodzakelijke kosten.

Beleidskader Welzijn (Van der Zanden)

Voorzitter, onder de noemer van welzijn worden er door de gemeente Oosterhout een groot aantal zaken uitgevoerd. Tot nu toe is er nooit een duidelijk beleidskader geweest van wat dit welzijnsbeleid nu eigenlijk exact inhoudt. Om de zoveel jaar werd er een outputovereenkomst afgesloten met Surplus Welzijn. Verder vond er om de zoveel tijd over deelonderwerpen een politieke discussie plaats. Het is daarom goed dat er nu voor het eerst een beleidskader ligt waarin alles wat er op het gebied van welzijn in Oosterhout gebeurt nu ook beschreven wordt.

GroenLinks ziet dit beleidskader welzijn als een stap op weg naar een beleidsvisie welzijn. Het beleidskader zien wij meer als een notitie die puur beschrijft wat er nu gebeurt. Niet als een document waarin nieuw beleid wordt vastgesteld. Een beleidsvisie is dus echt de volgende stap die naar de mening van GroenLinks gezet moet worden. De grens met de WMO is hierbij zeker niet altijd even scherp. Zeker nu de WMO ook steeds meer nadruk gaat leggen op algemeen toegankelijke voorzieningen. Zoals gezegd, we leggen nu vast wat we doen maar we moeten ook echt in de toekomst een politieke discussie gaan voeren over onze visie op welzijn. Want nu hebben we een kader en nog geen visie. In de raadsnota wordt aangegeven dat er in juni een informatieavond in het openluchttheater is geweest, waar ook het beleidskader Welzijn aan bod gekomen is. Die informatieavond ging eigenlijk volledig over de nieuwe visie op het Sociaal Domein. Juist als we als raad echt gaan discussiëren over onze visie op Welzijn, wat dus meer is dan de WMO alleen, zullen we dat naar de mening van GroenLinks los moeten doen van een visie op het Sociaal Domein. Natuurlijk hebben ze verband met elkaar, maar de visie Sociaal Domein zien wij als een koepelnotitie. Een welzijnsvisie is dan een uitwerking op een bepaald onderdeel, net zoals dat ook het geval is bij de visie over de dagbesteding.

Voorzitter, een goed onderdeel van dit beleidskader is om een zevental welzijnstaken uit te werken. Deze welzijnstaken worden vervolgens meegegeven aan de organisaties die in Oosterhout deze taken uit gaan voeren. Door het vaststellen van dit beleidskader komt de kaderstellende rol van de raad beter tot zijn recht. Het college geeft in de bijgevoegde raadsnota aan dat vijf van de zeven welzijnstaken uitgevoerd zullen gaan worden door Surplus. De onafhankelijke cliëntondersteuning wordt al uitgevoerd door MEE Plus. De ondersteuning van mensen met een beperking gaat van Surplus Welzijn naar MEE Plus. Dit met als onderbouwing dat MEE Plus hier beter voor is uitgerust om deze mensen te helpen. GroenLinks ondersteunt dit ook. Van belang is om steeds te kijken welke organisatie een bepaalde welzijnstaak het beste uit kan voeren. En dat betekent dan soms ook de keuze maken om een bepaalde taak uit te laten voeren aan een andere organisatie, dan de organisatie die dat altijd al heeft gedaan.

Visie Sociaal Domein (Van der Zanden)

Voorzitter, vandaag behandelen we als gemeenteraad tijdens deze opiniërende discussie de nieuwe Visie Sociaal Domein.  In mijn bijdrage zal ik een aantal onderdelen uit deze visie langslopen:

Eigen verantwoordelijkheid:

Zoals op pagina 22 van de nota staat aangegeven heeft de afgelopen jaren de nadruk bij het sociaal domein vooral gelegen op de eigen verantwoordelijkheid van mensen. Wij hebben steeds bij het vaststellen van nota’s over het sociaal domein gewezen op de grenzen van de eigen verantwoordelijkheid. Dit wordt ook onderbouwd door publicaties van bijvoorbeeld de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. In de nota zoals die nu voorligt, zien we voor het eerst dat dit ook expliciet door de gemeente Oosterhout benoemd wordt met verwijzingen naar onderzoeken waaruit dit blijkt. Daaruit maken wij op dat het beleid toch wat aangepast gaat worden en de rol van de overheid op het gebied van het Sociaal Domein wat groter gemaakt gaat worden dan deze de afgelopen jaren is geweest. Dat is wat GroenLinks betreft een stap in de goede richting. Want veel problemen die mensen hebben, hebben niet alleen maar een oorzaak in de persoon zelf. Werkeloosheid, schuldenproblematiek zijn zaken die ook veroorzaakt worden door de manier waarop we in Nederland de samenleving hebben ingericht en door de politieke keuzes die gemaakt worden. Dat betekent vervolgens dat als iemand daar mee geconfronteerd wordt, de oplossing niet alleen bij die persoon zelf maar ook bij de overheid ligt.

Pilot Regelvrij Integraal Sociaal Domein:

Door de coronasituatie heeft de pilot regelvrij integraal sociaal domein vertraging opgelopen. Dat is heel begrijpelijk.  Wij hopen in elk geval dat in de definitieve versie van deze visie over het sociaal domein ook concrete ervaringen uit deze pilot zoveel als mogelijk kunnen worden meegenomen.

Toegang Sociaal Domein:

Hoewel er nog een aparte visie komt over de toegang tot het sociaal domein vinden wij dat hier in de Visie Sociaal Domein echt meer aandacht aan besteed moet gaan worden. Tot nu toe wordt in Oosterhout gewerkt met een Sociaal Wijkteam. Deze term wordt voor het eerst gebruikt in de raadsnota “Beleidskader WMO 2012 – 2015” uit december 2011. De rol wordt hier als volgt omschreven: “Er wordt een luisterend oor geboden, waarna samen gekeken wordt wat mogelijke oplossingen kunnen zijn voor vragen of knelpunten en welke doelen er worden nagestreefd”. Op 30 januari 2014 kreeg de raad vervolgens een brief waarin werd aangekondigd dat er een koerswijziging komt: “In plaats van het stimuleren van de sociale samenhang en het opbouwen van netwerken in de wijk naar het ondersteunen van individuele inwoners bij het zelfstandig kunnen leven en mee doen in de samenleving”. Inmiddels is ervoor gekozen om de Sociale Wijkteams onderdeel te maken van de gemeentelijke organisatie. Kort samengevat, er is de afgelopen jaren nogal wat veranderd en het is nodig om weer een scherp beeld te krijgen van wat we nu als gemeente willen bij de toegang tot het sociaal domein. Als het gaat om het afgeven van indicaties (Hulp bij het huishouden en andere relatief eenvoudige zaken), dat moet gewoon goed geregeld worden. De kern is echter, hoe gaan we de toegang tot het sociaal domein vormgeven als het niet om heel concrete hulpvragen/hulpmiddelen gaat, dat is iets wat we toch echt in de definitieve versie over deze visie op het sociaal domein willen terugzien. En juist dit is van belang omdat er in deze nota weer meer de nadruk gelegd gaat worden op samenlevingsopbouw. En dan zijn we dus eigenlijk weer terug bij de oorspronkelijke taak die de Sociale Wijkteams in december 2011 kregen.

Enquête Sociaal Domein:

Onder de inwoners van Oosterhout is een enquête uitgezet om informatie te krijgen wat zij belangrijk vinden bij het Sociaal Domein. Dit onderzoek bestond eigenlijk vooral over een praktijkvoorbeeld. Aan de hand van een niet bestaande persoon werden een aantal vragen gesteld. Dat is een vorm die op zich bruikbaar is, als je bijvoorbeeld met een groep mensen tijdens een bijeenkomst eens goed door wilt praten over wat het Sociaal Domein in een concrete situatie nu betekent voor iemand. Aangezien we als gemeente weten wie de mensen zijn die gebruik maken van voorzieningen in het Sociaal Domein had het naar onze mening echt een meerwaarde gehad als er onder deze mensen een aparte enquête was uitgezet met de vraag wat deze mensen nu verwachten nodig te hebben van de gemeente op het gebied van het Sociaal Domein. Wat hebben ze nodig om zo goed mogelijk mee te kunnen doen in de samenleving. Richting het opstellen van een definitieve visie over het Sociaal Domein willen wij het college echt meegeven om ook nog zo’n soort onderzoek te doen. De nu gehouden enquête vinden wij echt te mager.

Dashboard:

Er wordt flink ingezet op het monitoren van gegevens via de dashboards. Er is nog steeds niet duidelijk hoe dit er uit ziet of komt te zien. Graag snel een inkijkje, zodat we weten hoe er gestuurd wordt en met welke gegevens.

Visie dagbesteding (Van der Zanden)

Voorzitter, de kern van de nu voorliggende Visie Dagbesteding is om in Oosterhout te komen tot een breed aanbod van vrij toegankelijke dagbesteding. De Floraliatuin in Oosterhout is hier een mooi voorbeeld van. De gedachte hierachter is, dat dit een laagdrempelige voorziening is, waardoor mensen minder snel duurdere voorzieningen nodig hebben waar je uitsluitend gebruik van kunt maken als je hiervoor een indicatie hebt gekregen van de gemeente Oosterhout. Naar aanleiding van de door GroenLinks gestelde schriftelijke vragen hierbij een aantal zaken die meegenomen dienen te worden/nog verder uitgewerkt kunnen worden bij het opstellen van de definitieve versie van deze visie.

Overzicht voorzieningen dagbesteding:

In de visie worden een aantal vrij toegankelijke/niet-vrij toegankelijke plaatsen van dagbesteding in Oosterhout vermeld. Daardoor was het ons in eerste instantie niet duidelijk of uitsluitend de in de nota vermelde voorzieningen onder de werking van deze nota vallen of dat deze nota voor alle voorzieningen geldt. Deze onduidelijkheid zou uit de nota gehaald kunnen worden door middel van een bijlage met een overzicht van alle voorzieningen op het gebied van dagbesteding die zich nu in Oosterhout bevinden.

Klantreis:

In de visie dagbesteding wordt gesproken over het begrip “klantreis”. Hiermee wordt bedoeld van welke voorzieningen binnen het Sociaal Domein iemand gebruik maakt. Wanneer hier meer inzicht in komt, zou ook duidelijk moeten worden of het meer investeren in vrij toegankelijke dagbesteding zorgt voor een minder gebruik van individuele voorzieningen binnen het Sociaal Domein. Dit duidelijk krijgen is zeer belangrijk want dat is eigenlijk het fundament waarop de Visie Sociaal Domein en dus ook deze Visie Dagbesteding is gebouwd. Uit de antwoorden op de schriftelijke vragen lezen wij, het volgen van deze klantreis eigenlijk nog in de kinderschoenen staat. In de definitieve versie willen we graag concreter zien hoe het opzetten van deze monitoring plaats gaat vinden. Dus bij de definitieve behandeling moet de opzet van de monitor duidelijk zijn. Vervolgens moet de gemeenteraad periodiek geïnformeerd worden over de voortgang.

Professioneel/Samenleving:

De visie richt zich vooral op de professionele aanbieders van dagbesteding. Die keuze is logisch en duidelijk. Zoals wij bij de schriftelijke vragenronde al hebben aangegeven zijn er ook allerlei initiatieven vanuit de samenleving. Zo’n initiatief kan dan uiteindelijk doorgroeien naar een meer professionele vorm van dagbesteding of gewoon een initiatief van een aantal betrokken burgers blijven. In de definitieve versie van de visie dagbesteding zouden we graag meer en explicieter aandacht willen hebben voor dit soort initiatieven vanuit de samenleving. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een initiatief als in het parochiecentrum De Vinder bij de Sint-Antoniuskerk waar een aantal keer per week mensen koffie kunnen drinken en een praatje kunnen maken. Gewoon vanuit een aantal betrokken burgers ontstaan. En dat is een initiatief dat echt niet per se doorontwikkeld hoeft te gaan worden tot een professionele vorm van dagbesteding. En dan vooral hoe we daar als gemeente de ruimte voor kunnen bieden. In de visie Sociaal Domein wordt immers aangegeven dat er meer geïnvesteerd gaat worden in samenlevingsopbouw. Dan verdienen dit soort initiatieven vanuit de samenleving het ook om expliciet benoemd te worden in de Visie Dagbesteding.

Thuisvester:

Voorzitter, dan tot slot, de gemeenschappelijke ruimtes in appartementengebouwen van Thuisvester. Als antwoord op een schriftelijke vraag geeft het college aan dat ze erover in gesprek zijn om deze ruimtes breder open te stellen voor bewoners uit de buurt. Maar dat dit lastig is omdat Thuisvester gebonden is aan de regels van de Woningwet. Deze regels houden in dat geen commercieel gebruik/gebruik door derden mogelijk is, maar alleen voor huurders. Dit is nu echt iets waar we nu eens een creatieve oplossing voor moeten verzinnen. Zowel de gemeente Oosterhout als Thuisvester zijn geen commerciële organisaties en werken uiteindelijk om ervoor te zorgen dat mensen een goede fysieke en sociale leefomgeving hebben. Laten we daar gewoon een oplossing voor vinden. En misschien moeten we maar eens wat burgerlijk ongehoorzaam zijn. Want zo lang woningcorporaties van elke euro huur 30 cent in moeten leveren bij de belastingdienst vanwege de verhuurdersheffing, mogen ze best wel eens de wet wat ruimer uitleggen.